Značaj laboratorijskog određivanja urina

13 maj Značaj laboratorijskog određivanja urina

Laboratorijska analiza urina je važna jer je jednostavna, neinvazivna i veoma koriska metoda za otkrivanje bolesti ne samo mokraćnog sistema nego i poremećaja drugih organa i metabolizma.Pregled urina može u velikoj mjeri pomoći u dijagnostici infekcija, bolesti bubrega, mokraćnog mjehura, prostate, bolesti jetre. Jako korisne informacije možemo dobiti analizom urina kod dehidratacije, kod metaboličkih poremećaja, dijabetesa,nepravilne ishrane, ….

Analiza urina se sastoji iz dva dijela:

1. Fizikalno-hemijski (makroskopski) pregled urina,
2. Mikroskopski pregled sedimenta urina.

Fizikalno-hemijskim pregledom urina se procjenjuju:

1. Boja urina

• Normalno→svijetlo žuta do jantarna,
• Tamna boja→dehidratacija, bolesti jetre,
• crvena→prisustvo krvi, hrane ili lijekova,
• mutan urin→infekcija, kristali, bakterije.

        2) Izgled (bistrina)

• Normalno→ bistar urin
• Zamućen urin ukazuje na: leukocite, bakterije, kristale, sluz.

         3) Miris

• Neugodan ili jak miris može ukazivati na infekciju,
• Sladunjav miris ukazuje na problem sa dijabetesom (neregulisanim).

         4) Specifična težina (relativna gustina)

• pokazuje sposobnost bubrega da koncentrišu urin,
• povišena→dehridratacija,
• snižena→poremećaj bubrežne funkcije.

    5) pH urina

• govori o kiselosti ili alkalnosti urina,
• pH≈4,5-8,0
• najčešće je blago kiseo (oko 5,5-6,5)
• meso i proteinska ishrana → kiseliji urin → pogoduje stvaranju mokraćne kiseline.
• Voće i povrće →alkalniji urin → pogoduje stvaranju nekih vrsta kamenaca ali i razmnožavanju bakterija.
• Kod gladovanja urin postaje kiseliji.
• Neke bakterije (infekcije) povećavaju pH urina pa urin postaje alkalniji.
• Na pH urina utiču: povraćanje, dijareja, bolesti bubrega, dijabetes, poremećaji ABSa, neki lijekovi.

Fizikalno hemijskim pregledom urina (test trakica) se mogu dobiti i druge jako korisne informacije o stanju organizma. Kao npr. pozitivan nalaz glukoze u urinu, što upućuje na dijabetes melitus, i to ne regulisan dijabetes. U krvi je prisutan višak glukoze koji se filtrira kroz bubrege, pa njen nalaz u urinu ukazuje na problem sa dijabetesom.

Prisustvo ketona u urinu naziva se ketonurija i ukazuje na to da organizam koristi masti kao glavni izvor energije umjesto glukoze. Tada se u jetri stvaraju ketonska tijela koja prelaze u krv i izlučuju se urinom. Kada se to dešava? Kod gladovanja ili preskakanja obroka, dugotrajnog povraćanja, intenzivnog fizičkog napora, trudnoće, dehidratacije. U tim slučajevima je količina ketona obično manja i to je prolazno stanje.

Međutim, najvažniji i najopasniji uzrok je nedostatak inzulina kod dijabetesa, posebno kod dijabetes melitusa tip 1. Tada nema dovoljno inzulina → glukoza ne može ući u ćelije → organizam „misli“ da gladuje →  razgrađuje masti, stvaraju se velike količine ketona. To može dovesti do „dijabetičke ketoacidoze“, što predstavlja ozbiljno i hitno stanje.

Da bi znali je li prisustvo ketona u urinu bezopasno i prolazno stanje ili pak opasno i hitno stanje, nalaz ketona se uvijek tumači zajedno sa simptomima i nalazom šećera u krvi i urinu.

Prisustvo bilirubina u urinu naziva se bilirubinurija i najčešće ukazuje na bolest jetre ili poremećaj oticanja žuči. Bilirubin je žuti pigment koji nastaje razgradnjom hemoglobina iz starih eritrocita. Normalno se obrađuje u jetri i preko žuči dalje u crijeva. On se normalno ne nalazi u urinu ili je prisutan u zanemarljivo malim količinama. Ako se pojavi u većoj količini to ukazuje na patološki proces ( hepatitis, ciroza, oštećenje jetre lijekovima ili alkoholom,žučni kamenci, obstrukcija žučnih kanala kamencima ili tumorskom masom, infekcije jetre, ali i neka hematološka oboljenja). Urin u kome se detektuje povišena vrijednost bilirubina ima specifičan izgled: tamno žut do smeđ (boja tamnog piva), pjenušav.

Često je uz bilirubin povišen i urobilinogen.

Pregled sedimenta urina

Urin se centrifugira a zatim se sediment posmatra pod mikroskopom. Ovaj pregled daje mnogo preciznije informacije o stanju mokraćnog sistema. Kao npr:

• Eritociti (crvena krvna zrnca), mogu ukazivati na kamenac u nekom dijelu urinarnog sistema, upalu, oštećenje bubrega (kamenom, tumorskim procesom, povećana propustljivost glomerulokapilarne membrane izazvana dijabetesom, visokom temperaturom, intenzivnim fizičkim naporom..), bolesti prostate kod muškaraca, ginekološka krvarenja kod žena….
• Leukociti (bijela krvna zrnca) u povećanom broju prisutna u sedimentu urina, ukazuju najčešće na upalni proces.
• Bakterije i gljivice (infekcija).
• Kristali mogu ukazivati na štošta. Bitno ih je diferencirati ( kristali mokraćne kiseline, kalcijum oksalati, magnezijum amonijum fosfata…)
• Epitelne ćelije mogu biti porijeklom iz mokraćnih puteva ali kod žena i iz ginekoloških organa što je bitno naglasiti (različite vrste epitela, različito porijeklo, različita etiologija).
•  
• Cilindri( nastaju u bubrezima, važni su za procjenu bolesti bubrega. Npr.eritrocitni cilidri, granulirani,proteinski cilindri..)
• Paraziti ili spermatozoidi.

Kada se radi laboratorijski pregled urina, on podrazumijeva i fizikalno-hemijski pregled i pregled sedimenta urina. Informacije dobivene iz oba dijela pregleda daju kompletan uvid  u stanje urinarnog trakta. Jedno bez drugog ne može.

Te su informacije veoma značajne ljekarima za uvid u stanje organizma pacijenta, donošenje dijagnoze, liječenje i praćenje toka liječenja pacijenta. Naravno, uz druge analize i pretrage.

Na analizu se donosi prvi jutarnji urin, srednji mlaz. Jer je on najkoncentrovaniji i daje najrealniju sliku stanja.

U poliklinici Vaše zdravlje, Tuzla,

analiza urina je rutinska pretaga, radi se svaki radni dan od 7-15,30h. Obrtno vrijeme je 1h.

Cijena 10KM.